Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Οι ανώδυνοι μύθοι των επιστημών.

Οι μύθοι είναι βασικό στοιχείο μιας κοινωνίας, εξορισμού οι μύθοι διατυπώνονται και αναπαράγονται για να δώσουν μια ιδιαίτερη θέση σε κάποιο πρόσωπο ή γεγονός. Ο μύθος μπορεί να αποδίδει υπερφυσικές ιδιότητες ή στοιχεία ηρωισμού στους πρωταγωνιστές του. Ο κλάδος των επιστημών, προφανώς, δεν θα μπορούσε να γλυτώσει από την μυθοπλασία, άλλωστε το πεδίο ενδείκνυται για ιστορίες που προσπαθούν να εκλαϊκεύσουν καταστάσεις και ανθρώπους. 

Αναφέρομαι στους ακίνδυνους μύθους, πως ο Αρχιμήδης κατέστρεψε εχθρικά πλοία στην πολιορκία των Συρακουσών με τη χρήση της φωτιάς η οποία δημιουργήθηκε από καθρέφτες και βασιζόταν στην αρχή του παραβολικού κατόπτρου, ή ο Γαλιλαίος φεύγοντας από την Ιερά Εξέταση επέμεινε στην άποψη του για το ηλιοκεντρικό σύστημα αναφωνώντας "Και όμως γυρίζει", ή ο Φραγκλίνος, όπου με ένα χαρταετό, ένα κλειδί στο σχοινί και με το κάτω άκρο του σκοινιού να καταλήγει στο χέρι του, βγαίνει σε μία καταιγίδα, ο χαρταετός πλήττεται από κεραυνό κι αυτός δεν τραυματίζεται. Ή ο Δαρβίνος ο οποίος -λέει- εμπνεύστηκε την θεωρία της εξέλιξης παρατηρώντας τους σπίνους στα νησιά Γκαλαπάγκος, ή ο πιο γνωστός μύθος, για τον Νεύτωνα, ο οποίος διατύπωσε τον νόμο της παγκόσμιας έλξης όταν είδε ένα μήλο να πέφτει, έτσι απλά, ή ο μύθος για τον Αϊνστάιν, ο οποίος αναφέρει ότι δεν ήταν καλός μαθητής στα μαθηματικά, κι άλλες πολλές περιπτώσεις ανώδυνων μύθων που επαναλαμβάνονται και διδάσκονται χωρίς καμία σοβαρή επίπτωση στην ιστορία των επιστημών. Άλλωστε η ιστορία ήταν τα γεγονότα που πραγματικά συνέβησαν, η ερμηνεία και η αναπαραγωγή της είναι ανθρώπινο στοιχείο, άρα ατελές, υποκειμενικό και αρκετές φορές λανθασμένο.
Αλλά οι μύθοι έχουν κάποιον σκοπό, να προσδώσουν στοιχεία στους πρωταγωνιστές τους ή σε γεγονότα. Πολλές φορές οι μύθοι αποτελούν κάποια συμπεράσματα ή γεγονότα τα οποία ποτέ δεν έγιναν, αλλά αποτελούν βασικές αρχές κι έτσι μέσω του μύθου ενσωματώνονται στην ιστορία. 
Προφανώς, σε κάθε μύθο εμπεριέχεται και μια κάποια δόση πραγματικότητας η οποία παρουσιάστηκε με υπερβολικό τρόπο, είναι δεδομένο ότι ο Αρχιμήδης χρησιμοποίησε κάτοπτρα για να συσσωρεύσει τις ηλιακές ακτίνες, και ως επίδειξη, να προκαλέσει φωτιά αλλά να ξεκληρίσει ολόκληρο στόλο (;), δύσκολα.  Ή  ο Γαλιλαίος να εναντιώνεται στην Ιερά εξέταση το 1633, όχι μόνο δεν συνέβη στην συγκεκριμένη δίκη,  αλλά αντίθετα, αποκήρυξε τα λεγόμενα του, μαζί και την κοπερνίκεια θεωρία της οποίας ήταν υπέρμαχος ως το τέλος της ζωής του. Αντίστοιχα, ο Φραγκλίνος ποτέ δεν πραγματοποίησε το πείραμα με τον χαρταετό, αυτό χρεώνεται σε άλλον εφευρέτη, γαλλικής ιθαγένειας. Ο Δαρβίνος από την άλλη στο βιβλίο του όπου παρουσιάζει την θεωρία του δεν κάνει αναφορά στους σπίνους. Ή τα μήλα του Νεύτωνα τα οποία είναι δημιουργία των βιογράφων του, με πρώτο τον Conduitt, ποτέ ο Νεύτωνας δεν έχει αναφέρει κάτι αντίστοιχο στις σημειώσεις του.  Ο Αϊνστάιν επίσης, ναι μεν βαριόταν πολλά μαθήματα αλλά όχι τα μαθηματικά, το αντίθετο μάλιστα, κι εδώ που τα λέμε, δεν  -ΔΕΝ- γίνεται  να δημιουργήσεις τις θεωρίες της σχετικότητας χωρίς να είσαι παθιασμένος με τα μαθηματικά.

Γενικά θέλουμε, οι έξυπνοι άνθρωποι, όπως ο Αρχιμήδης ή ο Φραγκλίνος, να μας δίνουν λύσεις για όλα τα προβλήματα, ή οι πρωτοπόροι, σαν τον Γαλιλαίο, να εναντιώνονται στο σύστημα όταν γνωρίζουν την αλήθεια ακόμη κι αν οι συνθήκες δεν είναι με το μέρος τους. Επίσης, θέλουμε, οι προσωπικότητες, όπως ο Νεύτωνας ή ο Δαρβίνος, να εμπνέονται με αυτά που είναι κοινότυπα για όλους, με πράγματα τα οποία τα έχουμε στην καθημερινότητα μας. Οι ευφυείς χαρακτήρες, όπως ο Αϊνστάιν, να έχουν χαρίσματα που τους επιτρέπουν κόντρα στους θεσμούς, σχολείο, μαθήματα, κλπ, να δημιουργούν και να μένουν στην ιστορία, κι ας ήταν μέτριοι μαθητές.

Είναι εγγενές στοιχείο του ανθρώπου να προσπαθεί να οικειοποιήσει ή να ηρωοποιήσει τους πρωταγωνιστές της ιστορίας του, αυτούς που έχει απέναντι του, που τους μελετά και τους μαθαίνει, είναι καταλυτικό στοιχείο, ανεξάρτητα της ιστορικής πραγματικότητας, έτσι βολεύεται, έτσι εξελίσσεται, υποκειμενικά. 


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Απλή Αρμονική Ταλάντωση (Α.Α.Τ) Εξισώσεις κίνησης

Περιοδικά ονομάζονται τα φαινόμενα που επαναλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο σε ίσα χρονικά διαστήματα. Π.χ. ομαλή κυκλική κίνηση, κίνηση εκκρεμούς, περιστροφή γης γύρω από τον ήλιο κ.ά.
(Σκέψου μερικά ακόμη…)
Στοιχεία περιοδικής κίνησης Κάθε περιοδική κίνηση χαρακτηρίζεται από τα παρακάτω τρία στοιχειά:
Περίοδος (Τ) ενός περιοδικού φαινομένου ονομάζεται ο χρόνος που απαιτείται για μια πλήρη επανάληψη του φαινομένου ή ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ δύο διαδοχικών επαναλήψεων του φαινομένου.
Η περίοδος είναι μονόμετρο μέγεθος και η μονάδα μέτρησής της είναι το 1 sec.

Συχνότητα (f) ενός περιοδικού φαινομένου ονομάζεται το φυσικό μέγεθος του οποίου το μέτρο θα δίνεται από το σταθερό πηλίκο του αριθμού Ν των επαναλήψεων του φαινομένου σε κάποιο χρόνο t, προς το χρόνο αυτό.Δηλαδή: Η συχνότητα είναι μονόμετρο μέγεθος και έχει μονάδα μέτρησης το 1 sec-1 ή 1 κύκλος/sec ή 1 Hz (Hertz).



Σχέση μεταξύ περιόδου – συχνότητας Επειδή σε χρόνο t ίσο με μια περίοδο Τ έχουμε μια επανάληψη (Ν=1) του φαινομένου έχουμ…

Ενέργεια Ταλάντωσης

Η ενέργεια της ταλάντωσης Ε (ή ολική ενέργεια) ενός συστήματος που εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση ισούται με την ενέργεια που προσφέραμε αρχικά στο σύστημα για να το θέσουμε σε κίνηση (ταλάντωση). 




Η ενέργεια αυτή θα δίνεται από τη σχέση:  Από την σχέση αυτή προκύπτει ότι το πλάτος Α καθορίζεται από την ενέργεια της ταλάντωσης, δηλαδή από την ενέργεια που προσφέραμε αρχικά στο σύστημα ώστε να αρχίσει να ταλαντώνεται. Σε όλη την διάρκεια της ταλάντωσης η ενέργεια παραμένει σταθερή. Η ενέργεια μιας απλής αρμονικής ταλάντωσης είναι σταθερή και ανάλογη µε το τετράγωνο του πλάτους της.

Απόδειξη της παραπάνω σχέσης. Αν το σώμα βρίσκεται ακίνητο στην θέση ισορροπίας, για να μετακινηθεί σε µια άλλη θέση πρέπει να του ασκηθεί κατάλληλη εξωτερική δύναμη Fεξ . Κατά την μετακίνηση αυτή θα ασκείται στο σώμα και η δύναμη επαναφοράς. 

Για να μετακινηθεί το σώμα στην θέση (x) θα πρέπει το μέτρο της εξωτερικής δύναμης να είναι ίσο µε το μέτρο της δύναμης επαναφοράς και να έχει αντίθετη φορά, σε κάθε χρονι…

Ταλάντωση και Ελατήριο

Ελατήριο ονομάζεται ένα μηχανικό εξάρτημα το οποίο έχει την ικανότητα να αποθηκεύει μηχανική ενέργεια παραμορφώμενο προσωρινά. Συνήθως το σχήμα είναι ελικοειδές, αλλά υπάρχουν και ελατήρια σε σχήμα ράβδου, οι σούστες.
Το κάθε ελατήριο μπορεί να παραμορφωθεί ως προς μία διάστασή του υπό την επίδραση δύναμης. Όταν ασκείται δύναμη σε αυτήν τη διάσταση, το ελατήριο παραμορφώνεται αποθηκεύοντας το έργο της δύναμης.
Ιδανικό ελατήριο Σε ιδανικά θεωρητικά ελατήρια ισχύει απόλυτα ο νόμος του Hook, δε χάνεται ενέργεια στο περιβάλλον και τα ελατήρια μπορούν πάντα να επιστρέψουν στο αρχικό τους μήκος. Επίσης η μάζα του ιδανικού ελατηρίου θεωρείται αμελητέα. [Στην πραγματικότητα χάνεται μικρό ποσό ενέργειας στο περιβάλλον ως θερμική ενέργεια, ενώ η παραμόρφωση μπορεί να γίνει μόνιμη. Κάθε ελατήριο έχει κάποια όρια αντοχής αν τα υπερβούν θα παραμορφωθεί ή θα σπάσει. Επιπλέον, με την επαναλαμβανόμενη χρήση το υλικό χάνει τις ιδιότητές του λόγω μηχανικής κόπωσης και αν δεν αντικατασταθεί θα σπάσει.]

Νόμο…

Απλή Αρμονική Ταλάντωση (Α.Α.Τ) - Συνισταμένη Δύναμη

Από την Α΄ Λυκείου γνωρίζεις τον θεμελιώδη νόμο της Μηχανικής (2ος νόμος του Newton), ΣF=mα. Επίσης, όπως γνωρίζεις για να υπάρχει επιτάχυνση πρέπει να υπάρχει και δύναμη που ασκείται σε κάποιο σώμα. Στην Α.Α.Τ. ισχύει α=-ω2x, ο συνδυασμός αυτών των δυο σχέσεων δίνει τη σχέση: 
ΣF=-m ω2x Από τη σχέση αυτή φαίνεται ότι όταν ένα σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση η συνολική δύναμη που δέχεται είναι ανάλογη με την απομάκρυνση του σώματος από την Θ.Ι. της τροχιάς του και έχει αντίθετη φορά από αυτήν. Όταν το σώμα περνά από την Θ.Ι. η συνολική δύναμη που δέχεται ισούται με μηδέν. (Για το λόγο αυτό, ονομάζεται θέση ισορροπίας της ταλάντωσης). Επίσης, στις ακραίες θέσεις της ταλάντωσης η ΣF είναι μεγίστη.


Στο βίντεο δες το διάνυσμα της δύναμης επαναφοράς (είναι πάντα προς την θέση ισορροπίας). 



Αν συμβολίσουμε το γινόμενο mω2 με D (που είναι σταθερό για κάθε ταλαντωτή), δηλαδή D = mω2
Τότε θα έχουμε τη σχέση που δίνει τη δύναμη:F = −Dx (Μάθε την απόδειξη)

Η παραπάνω σχέση είναι γνωστή και σαν συν…

Ταλάντωση και πλαστική κρούση

Θυμήσου την ορμή: 
Για ένα σώμα μάζας m που κινείται µε ταχύτητα u η ορμή του p δίνεται από τη σχέση: p=mu

Η ορμή p είναι ένα διανυσματικό μέγεθος το ο­ποίο έχει: μέτρο p = mu,διεύθυνση και φορά ίδια µε τη διεύθυνση και τη φορά της ταχύτητας u,μονάδα μέτρησης στο S.I. το 1 kg ∙ m/s (ισοδύναμη μονάδα είναι το 1 Ν∙s).Η ορμή, ως διανυσματικό μέγεθος, έχει όλες τις ιδιότητες των διανυσμάτων. Έτσι: μπορεί ν' αναλυθεί σε άξονες, δηλαδή σε συ­νιστώσες px και py,μεταβάλλεται αν μεταβληθεί τουλάχιστον ένα από τα στοιχεία της, δηλαδή το μέτρο της, η διεύθυνσή της ή η φορά της.Ο ρυθμός μεταβολής της ορμής (dp/dt) ισούται με την δύναμη ή τη συνισταμένη των δυνάμεων (ΣF) που ασκούνται στο σώμα.

Προσοχή:

Όταν στις ασκήσεις πρέπει να υπολογίσεις την μεταβολή της ορμής τότε θα υπολογίζεις την σχέση:Δp = pτελ – pαρχΕνώ όταν  ζητείται ο ρυθμό μεταβολής της ορμής θα υπολογίζεις τη σχέση: dp/dt ή ΣF. Θυμήσου:
Σύστημα σωμάτων ονομάζουμε κάθε σύνολο σωμάτων, τα οποία απομονώνουμε νοητι…